Overgangsrecht Vierde tranche Awb
22-12-2009

Op 1 juli 2009 is de vierde tranche van de Algemene wet Bestuursrecht (Awb) in werking getreden. Bij de wet zijn onder meer de bepalingen met betrekking tot bestuursrechtelijke handhaving gewijzigd. Naast de invoering van de bestuursrechtelijke boete en de codificatie van in de rechtspraak ontwikkelde onderwerpen, zijn nieuwe beschikkingen geintroduceerd voor het effectueren van herstelsancties, namelijk de toepassingskosten- en invorderingsbeschikking. Gelet op het gewicht van de wijzigingen is het van belang te weten welk wettelijk systeem waarop van toepassing is.

Of de bepalingen, in de Awb opgenomen door middel van de Vierde tranche, van toepassing zijn wordt bepaald door het overgangsrecht. In artikel IV van de Vierde tranche Awb staat dat, indien een bestuurlijke sanctie wordt opgelegd wegens een overtreding die plaatsvond voor het tijdstip van inwerkingtreding van deze wet, dan het recht blijft gelden zoals dat gold voor dat tijdstip.

Bij handhaving van bestemmingsplannen en bouwregelgeving is veelal sprake van het op een later moment ontdekken van eerder gepleegde, veelal nog altijd bestaande, overtreding. Het zou met zich mee kunnen brengen dat handhaving nog jarenlang zou moeten plaatsvinden overeenkomstig het oude recht. In die gevallen zal bijvoorbeeld, anders dan onder het huidige recht, geen mogelijkheid bestaan (anders dan civielrechtelijk) het bestuursorgaan te dwingen handhavend op te treden. De vraag is derhalve of het overgangsrecht zo moet worden gelezen dat bij een oude, maar nog altijd voortdurende overtreding, de wijzigingen die met de Vierde Tranche Awb zijn doorgevoerd niet van toepassing zijn.

Een antwoord zou gevonden kunnen worden in een de uitspraak van de rechtbank Dordrecht van 5 november 2009 (LJN: BK3193). Hoewel de bewuste overweging niet de kern van het geschil lijkt te zijn geweest, overweegt de rechtbank: “In dit geval is de in geding zijnde last onder dwangsom opgelegd vanwege een overtreding die (ook nog) plaatsvond na 1 juli 2009, zodat het nieuwe recht hierop van toepassing is”.

Kortom: de rechtbank gaat er klaarblijkelijk vanuit dat op handhaving van oude overtredingen (van voor 1 juli 2009), maar die nog steeds voortduren, het nieuwe recht van toepassing is. Het lijkt een redelijke en praktische uitleg. Weinig expliciet, maar wel relevant te vermelden, is de uitspraak van de Voorzitter van de Afdeling van 18 september 2009 (LJN: BJ8298). Het betrof een overtreding van een milieuvergunning. Die overtreding is aangevangen voor 1 juli 2009. Voorts blijkt uit de uitspraak dat sprake is van een overtreding met een continu karakter. Niettemin past de Afdeling het recht toe zoals dat luidde voor 1 juli 2009.

Kortom: nadere rechtspraak, vooral over het afdwingen van handhaving, moeten worden afgewacht.

Bron: Boot Haeser Walraven advocaten

Klik hier voor meer informatie over de Awb